Loading

wait a moment

Tản mạn về Vườn cây xứ Huế – Bức tranh tuyệt mỹ của thiên nhiên

Có lẽ, chỉ có Hàn Mặc Tử mới đủ ngôn từ để tạo nên một bức tranh tuyệt mỹ về mảnh vườn xứ Huế bằng một tứ thơ ngọt ngào, gợi tình mà chần xác đến vậy. Phải! Vườn Huế là ngọc, là thơ, là khoảng xanh diệu vợi mà người Huế tạo ra để cất giấu những kỳ ẩn của hồn mình. Ai đã từng vào Nam ra Bắc, khi ngang qua mảnh đất này đều chợt thấy lòng mình như dịu lại, tâm hồn như gợi mở đến một khoảng trời xa xăm đầy thơ và nhạc. Giữa hai vùng cát trắng, triền miên nắng gió Hòa Khánh, Cầu Hai, Phú Bài… ở phía nam và Ái Tử, Mỹ Chánh, Phong Điền… ở phía bắc, Huế hiện ra như một viên ngọc xanh khổng lồ, tươi mát, bình yên và sâu lắng. Chợt nghĩ, cách đây bốn trăm năm (năm 1601), tiên chúa Nguyễn Hoàng đã không nhầm khi quyết định dừng vó ngựa bên bờ Linh Giang (tức sông Hương ngày nay) để định vị cho xứ Đàng trong một thủ phủ về sau. Sự tốt tươi của thảo mộc, nét duyên dáng của núi sông và hào khí của “địa linh nhân kiệt” đã quyến rũ ông, lôi cuốn ông. Rồi mấy trăm năm qua, một miền đất mới được đánh thức, được tái sinh trên mảnh đất “Ô Châu ác địa” để trở thành một biểu tượng của thơ, của nhạc, của hoa và của tình người, với một tên gọi vô cùng thân quen – Xứ Huế.

Từ trên cao nhìn xuống, Huế như một ốc đảo xanh vĩ đại, dựa vào chân Trường Sơn, duỗi mình ra gối sóng bạc Đông Hải. Lấp lánh dưới ánh nắng mặt trời là màu xanh mượt mà, đằm thắm phủ lên thành quách, cung điện, nhà cửa… soi mình trên bóng nước Hương Giang, cỏ cây hoa lá có mặt khắp nơi, làm tăng nét dịu dàng, quyến rũ của Huế, làm con người hòa nhập với thiên nhiên.

Tản mạn về Vườn cây xứ Huế
Tản mạn về Vườn cây xứ Huế

Vườn cây xứ Huế được biết đến không phải vì những vườn hoa muôn màu, muôn vẻ như những làng hoa Nghi Tàm, Ngọc Hà… ở Hà Nội. Vườn Huế giản dị lắm. Đó là chỗ dừng chân của gió và nắng, là tòa lâu đài của những loài chim, là bóng mát dành cho khách vãng lai, là hoa cỏ cho trẻ con lối xóm. Và sau cùng, đó là nơi trú ngụ của những tâm hồn xứ Huế, kín đáo, thanh tao và hồn hậu.

Vườn cây xứ Huế có một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của người Huế. Phần lớn các gia đình, dù ở nội đô hay ngoại thành, cũng đều cố gắng tạo nên một mảnh vườn riêng nho nhỏ. Lớn thì trồng cây ăn trái, nhỏ thì trồng hoa, tỉa cỏ; không có đất thì tạo các vườn treo với những chậu cảnh, giỏ lan – những bonsai như vũ trụ thu nhỏ. Vườn Huế là khoảng không gian biệt lập để con người tìm đến trạng thái thư giãn tinh thần sau một ngày lao động vất vả, hay sau một đoạn đời lăn lộn, toan tính với công danh, hoạn lộ và công cuộc mưu sinh. Người ta tạo lập một mảnh vườn không chỉ nhằm thu hoa lợi, mà trước tiên để được đắm mình trong cái màu xanh thanh thản của lá, trong muôn sắc của hoa và tìm trong đó nỗi đam mê, hạnh phúc xen với lòng biết ơn. Người xưa cho hay, ở miệt vườn xứ Huế mỗi khi chủ vườn qua đời, con cái họ thường bịt khăn tang cho cây cối trong nhà như để chia nỗi đau buồn, tang tóc với cỏ cây, muôn vật. Người Huế coi cỏ cây như bạn bè, như người thân…

Vườn Huế còn là bản sao cốt cách, tấm gương phản chiếu tầm nghĩ, nếp sống, sự sáng tạo và tài năng của con người. Nhìn cách thiết trí, kiến tạo và tuyển chọn các loài thảo mộc, hoa trái của chủ vườn, ta có thể nắm bắt tính cách, ý tưởng, đánh giá được năng khiếu của họ. Người làm vườn gắn giá trị kinh tế và giá trị nghệ thuật vào với nhau. Bởi vậy, mảnh vườn Huế mới trở thành một tạo phẩm tuyệt vời và có hiệu quả.

Xem thêm :

Lăng Đồng Khánh ( Tư Lăng)

Lăng Minh Mạng – Ghé thăm lăng vua Minh Mạng đẹp nên thơ

Lăng Khải Định – Đặc sắc kiến trúc Lăng Khải Định

Có một thuật ngữ được khai sinh để chỉ mối liên quan giữa kiến trúc và mảnh vườn xứ Huế – thuật ngữ nhà vườn. Mọi kiến trúc ở Huế, từ nhà cửa trong dân gian, qua đình chùa trong kiến trúc tôn giáo, đến cung điện, lăng tẩm trong kiến trúc cung đình đều gắn bó với yếu tố vườn. Kiến trúc Huế được coi là mẫu mực của lối kiến trúc “cảnh vật hóa”. Những nghệ nhân xưa và nay coi vườn cây như yếu tố trung hòa giữa âm và dương, giữa cái luôn thay đổi và cái bất biến, giữa đất và trời, giữa tạo hóa với con người. Vườn cây là mảng màu xanh xoa dịu bớt cái rực rỡ của kiến trúc, là nét bút của tạo hóa có tác dụng uốn mềm những ấn tượng kiến trúc gai góc, sắc cạnh vạch ra trên nền trời. Vì những lẽ đó, vườn Huế đã trở thành một yếu tố không thể thiếu được trong đời sống và tâm hồn của người dân Huế.

Sau bao dặm trường luồn lách giữa những cánh rừng già, trăn trở chuyển mình qua bao ghềnh thác, hai nguồn Tả trạch và Hữu Trạch gặp nhau ở một địa danh có tên gọi hết sức lạ lùng: Ngã ba Bằng Lãng, tạo thành con sông Hương thơ mộng dùng dằng theo dòng nước, tạo cho Huế hai thềm đất trù phú, tốt tươi xuôi dài tới biển cả. Vườn cây xứ Huế được nuôi nấng từ lớp phù sa đó. Dọc hai bờ sông Hương, biết bao thôn làng với những mảnh vườn nặng trĩu trái ngọt, ngan ngát hoa thơm. Đó là những khu vườn đầy mít, chè, thơm của làng Tuần; những thềm đất trắng muốt của hoa huệ, rợp đỏ dâm bụt và lấp lánh ánh màu vàng tươi của hoa đồng tiền… tên bãi đồi Nguyệt Biều… Chiếc du thuyền xinh xắn sẽ đưa khách xuôi dòng Hương, đến cầu Xước Dũ, rẽ vào sông Bạch Yến. Sau chừng mười phút quanh co, uốn lượn qua những bãi bồi xanh rì bắp, đậu, du khách sẽ cập bến chùa Huyền Không. Một thế giới riêng của hoa, quả và thiền. Chùa Huyền Không được biết đến không chỉ vì nó là một di tích tôn giáo. So với hàng trăm ngôi chùa khác ở Huế, Huyền Không ở vào một vị trí rất khiêm tốn. Một chính điện nhỏ để thờ Phật Tổ, một mẫu đất được tôn tộc Nguyễn Khoa dâng tặng làm vườn chùa. Chùa nhỏ nhưng lại nổi tiếng bởi mảnh vườn. Vườn chùa gồm năm khu vực. Vườn hồng có hàng trăm loài hồng ghép đủ tên gọi và chủng loại. Tiếp theo là vườn cây ăn quả. Rồi đến Thanh Tâm Viên, nơi có chiếc cầu tre nhỏ mang tên Giải Trần Kiều bắc qua Hàm Nguyệt Trì đưa du khách đến nghỉ mát ở Ý Thảo Đình. Bước vào đây, người ta thấy hồn mình trở nên nhẹ nhàng, thanh thản. Phía bên kia là Hứa Nhất Thiên với Hà Các có hơn 3000 đầu sách ngự giữa những chậu cảnh và những hòn non bộ. Song, nổi tiếng nhất trong những chùa, có lẽ chính là những giỏ phong lan ở Phương Thảo Địa. Ở đây có khoảng 200 loại lan quý bốn mùa nở hoa làm du khách phải ngẩn ngơ. Lan đẹp trong từng cánh hoa, phiến lá. Tất cả đều được gây tạo bởi mồ hôi, công sức và đam mê của các thiền sư nơi đây.

Có một vùng vốn được coi là biểu tượng rực rỡ nhất của nghệ thuật nhà vườn Huế. Đó là Kim Long. Những khu vườn ở làng Kim Long là hiện thân mẫu mực của vườn cây xứ Huế. Mảnh đất này là nơi họp mặt bao hoa thơm, trái ngọt từ Nam chí Bắc. Ở đây có cả măng cụt, chôm chôm… Nam Bộ; có cả hồng Lạng Sơn, vải thiều Hưng Yên, cả hoa mai, hoa đào… Mỗi gia đình đều có một khu vườn biệt lập. Vườn An Hiên nổi tiếng bởi sự đa dạng và tổng hợp của các loài hoa cỏ trên cả nước. Ta có thể gặp trong khu vườn này gốc hồng già Tiên Điền – do cụ nghè Mai, cháu nội đại thi hào Nguyễn Du tặng gia chủ; hoặc măng cụt Nam Bộ, nhãn lồng xứ Bắc. Vườn An Hiên hội đủ các loài hoa. Những loài hoa dân dã như lý, nhài, mẫu đơn… được trồng cạnh những loài hoa quý phái như tường vi, đồng tiền, phong lan… Đi dạo trong vườn đôi khi du khách bất chợt gặp những đóa hoa của rừng như sim, mua… khoe sắc cùng hải đường, trà my. Thấp thoáng trong tán lá và hoa trái là mái nhà rường cổ kính đang “thi gan cùng tuế nguyệt”. Phải chăng chỉ có lối kiến trúc nhà rường cổ với những bộ vì kèo chạm trổ công phu, những bờ nóc, bờ quyết chắp đồ án rồng mây là mô hình thích hợp nhất với mảnh vườn xứ Huế? Một mái ngói cổ kính, một lớp tường mờ rêu cùng với màu xanh của lá và muôn sắc của hoa trái là những yếu tố mà con người và thiên nhiên đã khắc họa nên trong bức tranh tuyệt mỹ của nghệ thuật nhà vườn xứ Huế…

Xuôi về Vỹ Dạ, mảnh vườn nơi đây như được sinh ra từ một phía khác. Vẫn còn đó sắc hoa thược dược tươi rói, những đóa cúc vàng rực trong hoàng hôn. Vẫn những vườn mít, đào, dừa… quả treo lúc lĩu như sẵn lòng “rơi vào vạt áo của người ngắm quả”. Song, chính hàng tre óng ả và những hàng cau xanh biếc mới là thi liệu để nhà thơ Hàn Mặc Tử viết nên bài thơ Đây thôn Vỹ Dạ tuyệt tác của mình.

Cau thôn Vỹ đã đi vào thi ca, huyền thoại và cuộc sống thường nhật của người Huế; là sự mở đầu cho hạnh phúc lứa đôi; là nét trữ tình của bức tranh làng quê. Và hình như, hoa cau rơi vào vạt áo dài của cô bán chè rong đã gợi cho người Huế cách gọi tên một món chè rất được ưa chuộng: chè bông cau

Vườn Huế có mặt khắp nơi và vô cùng phong phú. Vườn hoa, vườn trái, vườn cỏ, vườn trên mặt đất, vườn trong không gian và trong đáy sâu hồn người. Vườn Huế là tác phẩm nghệ thuật là niền đam mê và sự khao khác hòa nhập với thiên nhiên của người xứ Huế! Vườn Huế mở ra trong tâm hồn mỗi một con người khoảng không bình yên, khoáng đãng, một sự thư thái để quên lãng những xô bồ khắc nghiệt của đời thường. Đó là những giai điệu xanh trong bản giao hưởng mà thiên nhiên và con người đã chung sức tạo nền.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *