Lăng Khải Định – Đặc sắc kiến trúc Lăng Khải Định

Lăng Khải Định – Đặc sắc kiến trúc Lăng Khải Định

(Lăng Khải Định)Theo quan điểm sống gửi thác về của nhà nho và triết lý vô thường của nhà phật, cuộc sống ở trần gian chỉ là tạm thời. Khi thác về thế giới bên kia mới là cuộc sống thực.

Vì thế người Việt Nam từ xa xưa đã rất coi trọng nơi yên nghỉ cuối cùng của mình. Những lăng mộ của các đời vua nhà Nguyễn trên đất Huế vì thế cũng trở thành các công trình độc đáo. Ghi lại dấu ấn của cả một giai đoạn lịch sử. Đồng thời cũng thể hiện quan điểm, tính cách, thẩm mỹ của từng vị vua. Vua Khải Định- vị vua thứ 12 của triều Nguyễn là người cuối cùng cho xây dựng lăng tẩm. Chuẩn bị cho sự ra đi của mình. Ngay từ khi lên ngôi ở độ tuổi 31, vua Khải Định đã say sưa việc thiết kế nơi đặc biệt này cho bản thân. Cho đến nay Ứng Lăng – Lăng Khải  Định là một trong những nơi thu hút nhiều khác du lịch tại Huế.

So với các lăng tẩm của các vị vua trước, Ứng Lăng có diện tích nhỏ hơn nhưng lại tốn rất nhiều thời gian và công sức. Ngay từ khi khởi công xây dựng, năm 1920 Khải Định đã xin chính quyền bảo hộ Pháp tăng 30% thuế để dành tiền cho việc xây dựng lăng tẩm của mình. Nguyên vật liệu được mua ở khắp mọi nơi từ Pháp cho đến Trung Hoa, Nhật Bản.

Toàn cảnh lăng Khải Định nhìn từ trên cao
Toàn cảnh lăng Khải Định nhìn từ trên cao

Tổng thể của Lăng Khải Định là một khối nổi hình chữ nhật cao 127 bậc. Trước hết vào lăng phải đi qua hệ thống gồm 37 bậc. Với hệ thống bậc đắp rồng rất lớn.

Cổng lăng Khải ĐịnhCổng Lăng Khải Định

Thêm 29 bậc nữa là đến sân chầu bái đình. Hai bên có hai hàng tượng hướng mặt vào giữa sân. Các tượng đá được tạc rất công phu bằng chất liệu đá hiếm và đều có khí sắc.

Sân chầu Lăng Khải Định
Sân chầu Lăng Khải Định

Những hàng rào này có phần tương tự như các hàng rào của các giáo đường. Đây là những đường nét kiến trúc chịu ảnh hưởng của kiến trúc La Mã. Hai cột trụ hai bên hình chóp, mũi nhọn ảnh hưởng của kiến trúc phật giáo Ấn Độ. Ở giữa là bia đình hình bát giác xây bê tông cốt thép. Trong đó có những bia đá với những hàng cột bát giác và vòm cửa theo lối Roman biến thể. Rõ ràng tổng thể kiến trúc của Lăng Khải Định là sự kết hợp từ Đông sang Tây, giữa cổ điển và hiện đại. Nó cho thấy một quan điểm thẩm mỹ khác biệt hoàn toàn với các lăng tẩm các vị vua khác.

Mặc dù tiếp nhận những phong cách kiến trúc mỹ thuật mới mẻ đến từ phương Tây nhưng vua Khải Định vẫn tuân thủ triết lý phong thủy phương Đông trong việc xây dựng lăng cho mình như các đời vua trước đã làm. Điều đó thể hiện rất rõ qua việc nhà vua cùng các thấy phong thủy tập trung khảo sát rất dễ vị trí địa thế và đặc điểm sơn thủy ở nhiều nơi trong vùng nam sông Hương. Và họ đã tìm được một thế đất cách kinh thành Huế khoảng 10km về phía Tây Nam. Trên một sườn núi có độ dốc vừa phải. Chính là vùng núi Châu Trữ này. Lăng Khải định lấy một quả đồi phía trước làm tiền án. Lấy núi chóp vung và kim sơn làm tả thanh long và hữu bạch hổ. Có khe châu ê chảy từ trái qua phải làm minh đường thủy tụ.

Vào trong lăng sự sáng tạo và phá cách càng được thể hiện rõ nét. Giá trị nghệ thuật cao nhất của Lăng Khải Định là ở sự trang trí nội thất cung Thiên Định. Công trình kiến trúc chính của lăng gồm 5 phần liền nhau. Phần phía trước là điện Khải Hành nơi có án thờ và chân dung vua Khải Định. Hai bên là tả hữu trực phòng. Phần ở giữa là chính tẩm có mộ phần của nhà vua. Phần trong cùng là khán thờ bài vị của ông vua quá cố.

Trong cung Thiên Định - Lăng Khái ĐịnhBên trong cung Thiên Định lăng Khải Định

Toàn bộ nội thất của ba gian giữa trong cung Thiên Định đều được trang trí những phù điêu ghép bằng sành sứ và thủy tinh. Mỗi tác phẩm cho thấy sự tài hoa của các nghệ nhân thời đó. Tại đây có bức bích họa vô giá lớn vào loại bậc nhất Việt Nam. Được trang trí trên trần của ba gian giữa trong cung Thiên Định. Sau hàng thế kỷ tới nay. Bức họa này không bị bay màu, nét mực vẫn tươi nguyên. Đó là bức bích họa cửu long ẩn vân.

Ở phần chính tẩm của cung Thiên Định có một chiếc bửu tán với những đường lượn mềm mại thanh thoát, khiến người xem có cảm giác nó được làm bằng nhung lụa có thể xao động trước gió. Nhưng không nghĩ  rằng đó là một khối bê tông cốt thép nặng gần một tấn. Dưới bửu tán là tượng vua Khải Định bằng đồng. Khích thước bằng người thật. Đúc tại Pháp năm 1920. Thi hài nhà vua được đưa vào dưới  pho tượng bằng một toại đạo dài gần 30m. Bắt đầu từ phía sau bia đình.

Trong lăng còn có một bức tượng vua Khải Định đang đứng thể hiện rất rõ sự pha trộn giữa nghệ thuật Âu Á. Pho tượng này cao 1m60 cả về kích thước và tạo hình đều giống người thực. Tượng một vị đại nam thiên tử nhưng lại có dáng của một võ quan pháp.

Cho đến nay lăng Khải Định vẫn còn có nhiều ý kiến trái chiều về quan điểm nghệ thuật, thẩm mỹ của vị vua này. Dẫu vậy lăng Khải Định vẫn có vị trí nhất định bởi sự khác lạ so với hệ thống lăng tẩm triều Nguyễn ở Huế và  hệ thống lăng tẩm ở Việt Nam qua các triều đại phong kiến nói chung.

Vua Khải Định lên ngôi được 10 năm thì bị bệnh nặng và qua đời vào ngày 20-9-1925 thọ 40 tuổi. Lề tang của ông được tổ chức long trọng với sự hiện diện của nhiều nhân vật quan trọng trong chính quyền Pháp tại Việt Nam. Cho đến lúc cuối đời Khải Định vẫn là ông vua gây tò mò với bất cứ người dân nào. Đến nay còn rất nhiều câu chuyện còn lưu truyền về tính cách vị vua này. Lăng Khải Định vị thế cũng có phần khác lạ như tính cách của ông.

Mặc dù còn tồn tại nhiều luồng ý kiến khen chê nhưng nơi đây vẫn thu hút một lượng lớn du khách tham quan khi đến cố đô Huế. Điều đó cũng một phần khẳng định giá trị của công trình này. Lăng Khải Định cùng với chủ nhân của nó đã tạo nên nét hiện đại, sự phá cách, góp phần tạo tiền đề cho sự giao thoa kiến trúc phương Đông với phương Tây sau này.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *