Các họ ở Việt Nam – Tìm hiểu văn hóa dòng họ ở Việt Nam

Các họ ở Việt Nam – Tìm hiểu văn hóa dòng họ ở Việt Nam

Lịch sử đất nước đã ghi nhận vai trò các dòng họ Việt Nam đã có đóng góp vào sự hình thành và phát triển của dân tộc cho sự nghiệp chinh phục thiên nhiên và bảo vệ đất nước. Đặc biệt là đã khắc họa những nét không thể xóa mờ trong việc hình thành nhân cách và phong thái đặc thù của con người Việt Nam trong dòng chảy của loài người.

Phân bổ các họ ở Việt Nam
Phân bổ các họ ở Việt Nam (các họ phổ biến nhất)

Ngoài các họ chính chiếm đa số , nước ta còn rất nhiều các họ khác ( chiếm khoảng 10% dân số Việt Nam)

Các họ ở Việt Nam
Các họ ở Việt Nam – các họ khác

Đặc điểm văn hóa các họ ở Việt Nam 

Có một nơi linh thiêng, nơi diễn ra các sinh hoạt văn hóa tinh thần của cả một gia tộc. Đó là nơi một con người với con người kết nối quá khứ với hiện tại, là nơi mà mỗi người dù ở bất cứ đâu cũng tìm về để thấy được nguồn cội. Có một thứ chứa đựng trong nó những câu chuyện lịch sử, là thứ giúp mỗi người thấy được cội rễ, gốc gác của mình. Nó còn là một tài liệu vô cùng có giá trị, không chỉ riêng một dòng họ mà còn có ý nghĩa đối với một quốc gia, dân tộc. Đó là gia phả và nhà thờ họ.

Nhà thờ họ

Nếu như ban thờ gia tiên là góc tâm linh của mỗi gia đình, thì nhà thờ họ chính là chốn tâm linh của cả một dòng họ. Đó là điểm tựa tinh thần của hiện tại và quá khứ, tạo cả phúc lành cho con cháu mai sau. Nhà thờ họ là nơi thờ cúng ông bà tổ tiên, những người anh hùng, ngưới có công với đất nước và làm vang danh dòng họ trong sử sanh của dân tộc. Nơi đây còn được coi như là một bảo tàng thu nhỏ của dòng họ. Do đó ngoài ban thờ còn có không gian trưng bày tranh ảnh, lưu lại những sắc phong, lệnh chỉ từ thời ông cha truyền lại.Những công to việc lớn của dòng họ cũng được bàn bạc và thông qua tại đây.

Nhà thờ họ
Nhà thờ họ

Sử sách còn ghi lại với những dòng họ có truyền thống tôn sư trọng đạo, nhà thờ các họ ở Việt Nam còn được dùng làm nơi dạy học với hi vọng con cháu sẽ họ hành đỗ đạt thành tài. Noi gương tổ tiên, con cháu sẽ lấy đó làm động lực học tập, từ đó tiếp nối và phát huy truyền thống hiếu học qua nhiều thế hệ. Sau những ngày đèn sách, đến kỳ thi việc đầu tiên con cháu trong họ thường làm là đến từ đường thắp hương báo cáo tổ tiên, xin tổ tiên phù hộ rồi mới khăn gói lên đường đi thi. Nếu đỗ đạt sẽ về báo công cho tiên tổ. Điều đó cho thấy, ngôi từ đường có vị trí vô cùng quan trọng trong tâm thức mỗi thành viên của họ tộc. Qua bao thăng trầm lịch sử và sự đổi thay của thời cuộc, nhà thờ họ vẫn luôn là chốn linh thiêng, kết nối quá khứ và hiện tại. Là nơi gắn kết giữa các thành viên và giáo dục truyền thống tốt đẹp của cha ông cho con cháu noi theo.

Gia phả

Trong từ điển tiếng việt do viện ngôn ngữ xuất bản năm 1988, gia phả được định nghĩa là cuốn sách ghi chép nguồn gốc của các dòng họ . Gia phả thường có các nội dung:

  • Ghi chép hành trạng, tiểu sử của các tổ trong dòng họ. Có những cuốn gia phả ghi được đến hơn 30 đời.
  • Gia phả còn ghi chép việc thờ cúng, các nghi thức tết lễ của các dòng họ.
  • Ghi lại thơ văn của các dòng họ.
Các họ ở Việt Nam – Gia phả dòng họ
Các họ ở Việt Nam – Gia phả dòng họ

Gia phả có nhiều ý nghĩa quan trọng nên các dòng họ , gia tộc luôn lưu giữ. Trong các cuộc kháng chiến, hay chiến tranh loạn lạc đi đâu họ cũng mang theo gia phả. Vì nếu đánh mất gia phả thì không còn có gì để chứng minh gốc gác, nguồn cội của mình. Mỗi khi nhà nước có phân bổ về quyền lợi và nghĩa vụ người không rõ lai lịch thường không được tham gia. Ví dụ như trong các kỳ thi, nếu không kê khai được 3 đời thì không được phép tham dự các kỳ thi. Do vậy người xưa rất nâng niu và có ý thức gìn giữ gia phả thật cẩn thận. Có thể đánh mất tiền bạc nhưng không thể mất gia phả.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *